روزنامه نگاری شهروندی

Civil journalism

در ایران همان چیزی است که روزنامه نگاران حرفه ای در آن مشغول به کار هستند اما citizen journalism همان مفهومی است که برای روزنامه نگاران شهروندی به کار می رود                                     

 ریشه های شکل گیری

اولین  ریشه های شکل گیری روزنامه نگاری شهروندی به سال 1988و در جریان انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بر می گردد.در

این سال مردم به رسانه ها و اخبار منتشره از سوی آنان بی اعتماد شدند دلیل آن هم این بود که در آن زمان رسانه ها به مقدار زیادی تحت سلطه حکومت وثت بود و این بی اعتمادی به رسانه ها باعث شد که عده ای به این فکر بیفتند که چگونه می شود از این فضای سنگینی که رسانه ها ایجاد کرده اند فرار کرد و چگونه می شود فیلتری را که رسانه ها به نفع یک گروه فکری خاص ارایه می کنند شکست.

در این محله این تفکر اولیه روزنامه نگاری شهروندی شکل گرفت اما در آن مقطع تعدادی از روزنامه نگاران سعی کردند با اولویت قرار دادن موضوعی به نام "برای مردم"واقعا به مسایل مبتلابه جامعه بپردازند. اما این رویه به خاطر فقدان امکانات امروزی خیلی موفق نشد و شکل امروز آن بعد از مدت زمانی دوباره متولد شد.

چند سال بعد با رشد فناوری اینترنت روح تازه ای در روزنامه نگاری شهروندی به مفهوم آنچه که ما امروز می شناسیم دمیده شد.

اوج روزنامه نگاری شهروندی زمانی بود که بلاگ ها و رسانه های مستقل شکل گرفتند.

در سال 1999در سیاتل آمریکا نخستین مرکز رسانه ای مستقل(IMC) راه اندازی شد.در جریان برگزاری نشست WTOدر این شهر آنها تصور کردند که نفوذ به رسانه های عمومی و دیده شدن در حضور و بستن خیابان هاست.اما عملکرد و اعتراض این های این تیم در قالب یک پوشش 60ثانیه ای از جانب رسانه ها مواجه شد به خصوص در تلویزیون  آن هم در لحظه ای که پلیس مشغول پراکنده کردن این عده بود.

این اتفاق باعث شد که این گروه به فکر طراحی مدل جدید رسانه ای بیفتند تا بتوانند صدای خود را فارق از خودسانسوری  یا دولت سانسوری رسانه ها منعکس کنند و مسایل را آن طور که هست نه آن طور که رسانه ها منعکس می کنند ارایه دهند.

اشکال گوناگون روزنامه نگاری شهروندی

1.بلاگ ها:صفحات ساده وب که از طریق آن به پخش اخبار می پردازند.

۲.ویدئو بلاگ

3.اتاق های گفتگوی اینترنتی:شکل ساده ارتباطات مردم با مردم هستند 

 4. wiki :سایت هایی که به بازدید کنندگان اجازه می دهند که بدون ثبت یا از طریق ثبت به سادگی اقدام به اضافه اصلاح یا تفسیر اطلاعات بپردازند.

5..mobile computing :در واقع همان موبایل عادی در دسترس همگان است.

6..oh my news: این پدیده نخستین بار در سال 2000و در کره جنوبی ایجاد شد. باشعار هر شهروند یک گزارشگر است سایتی را راه اندازی کردند که هر شهروند می توانست اخبار و اطلاعات خود را به روی سایت منتقل کند ودر حقیقت به صورت از مردم برای مردم عمل می کرد و با موفقیت تجاری خوبی هم روبرو شد.

این اصطلاح برای وب سایت های خبری آنلاینی به کار می رود که از طرف ساکنان محلی و از طریق ارسال اخبار واطلاعات از سوی ایشان اداره می شود آن هم اخباری که معمولا رسانه ها به آنها اهمیت نمی دهند .مدل حرفه ای تر روزنامه نگاری شهروندی است.

روزنامه نگاری شهروندی سعی کرد به جای مصرف کننده نهایی کالایی بنام خبر خود تولید کننده خبر بوده ومنعکس کننده اخبار واقعی باشد.به عبارت دیگر شهروندانی مسولیت پذیرند که بهپنج ارزش خبری لازم برای خبر پرداخته و علاوه بر آن به این که چرا این خبر مورد توجه قرار می پردازند.

انتقادهای نیویورک تایمز به روزنامه نگاری شهروندی:

1.نزدیک شدن واقعیت به شایعه و دروغ پردازی

2.بی توجهی به 3Eحساس در کار روزنامه نگاری (اخلاقیات, اقتصادیات و معرفت شناسی)

۳.مطالب فاقد کیفیت و محتوا

۴.محدوده اندک مخاطب و جهان شمول نبودن

۵.نقض کپی رایت

روزنامه نگاری شهروندی با تمام انتقاداتی که بر آن وارد شده توانسته یک نقطه عطف ایجاد نماید:

۱.در حوادث ۱۱سپتامبر ,حوادث تروریستی لندن و طوفان سونامی به نقطه عطفی  در نحوه گزارش دهی از رویدادها تبدیل شد.مردم با استفاده از فناوری های همراه خود از یک سو و خود مردم به عنوان یک شاهد زنده موج جدیدی از اخبار را ایجاد کردند.

۲.اینترنت نوعی از خودنگاری را در میان مردم رواج داد تا نوعی از رسانه نگاری

امروزه روزنامه نگاری شهروندی به عنوان نوع جدیدی از روزنامه نگاری تا آنجا مورد توجه قرار گرفته که رسانه های خبری معتبری مانندcnn و  bbc در بخش های خبری خود برنامه هایی با عنوان  your point of viewو I report ایجاد کرده اند.

نمونه های دیگری از روزنامه نگاری شهروندی وبلاگ یک سرباز آمریکایی در جنگ عراق است که به محل هایی در خط مقدم نفوذ کرده بود که رسانه ها قدرت نفوذ به آن را نداشتند و این وبلاگ به عنوان یک رسانه شهروندی به کانون توجه رسانه ها تبدیل شده بود.

در ایران نیز سرنخ های قابل توجهی از روزنامه نگاری شهروندی به دست آمده اما به خاطر فقدان قانون و عریان نویسی شهروندی که به خاطر فقدان آموزش و عدم آشنایی با کار ژورنالیسم است بسیار شکل رسمی به خود نگرفته است.

 قسمتی از سخنرانی علی شمیرانی در همایش روزنامه نگاری شهروندی